Έχουν περάσει μόλις τρεις μήνες από τότε που γράψαμε για την αδειοδότηση του πρώτου φαρμάκου που θεραπεύει τον καρκίνο χρησιμοποιώντας γενετικά χαρακτηριστικά και τα νέα για τους καρκινοπαθείς συνεχίζουν να είναι ευχάριστα. Μία από τις “κλασσικές” και λιγότερο επώδυνες μέθοδοι αντιμετώπισης των καρκινικών όγκων, η ακτινοθεραπεία με χρήση πρωτονίων, έρχεται πάλι στην επικαιρότητα καθώς εμφανίζονται σημαντικές βελτιώσεις στα χαρακτηριστικά και τις δυνατότητές της.

Αν το δούμε από τη σκοπιά της τεχνολογίας, έχουμε ένα κοινό στόχο – την πολυπόθητη θεραπεία του καρκίνου – αλλά δύο διαφορετικές αφετηρίες. Από τη μία οι επιστήμονες στηρίζονται στις πλέον πρόσφατες ανακαλύψεις της επιστήμης της Γενετικής και από την άλλη επιστρέφουν στις ρίζες τους για να αναβιώσουν μία από τις παλιότερες θεραπείες του καρκίνου.

Όντως, η ακτινοθεραπεία με πρωτόνια (θετικά φορτισμένα σωματίδια) είναι γνωστή από το 1946 και εφαρμόστηκε πρώτη φορά σε ασθενείς στα μέσα της δεκαετίας του 1950. Περιλαμβάνεται στις ακτινοθεραπείες υψηλής ακρίβειας και το κυριότερο πλεονέκτημά της – σε σύγκριση με τις άλλες ακτινοθεραπείες – είναι ο πολύ μικρότερος βαθμός καταστροφής υγιών ιστών. Ενδείκνυται για πολλές και διαφορετικές μορφές καρκίνου και για καοήθεις όγκους που βρίσκονται σε μεγάλος βάθος ή κοντά σε ευαίσθητους ιστούς/όργανα (μάτια, καρδιά, κρανίο, νωτιαίος μυελός) ή σε παιδιά. Υπολογίζεται ότι το 20% των καρκίνων μπορεί να ιαθεί με αυτή τη μέθοδο, με εξαιρετικά μεγάλα ποσοστά επιτυχίας στον καρκίνο του προστάτη.

Η επιτυχής έκβαση του βομβαρδισμού του καρκινικού όγκου με πρωτόνια έγκειται στον άψογο σχεδιασμό της διαδικασίας και βασίζεται στη λεπτομερή τρισδιάστατη απεικόνιση του όγκου. Η απεικόνιση αυτή επιτυγχάνεται μέχρι τώρα με τη χρήση αξονικού τομογράφου, δηλαδή ακτινών Χ. Σε αυτό ακριβώς το σημείο, οι επιστήμονες σήμερα καινοτομούν και υπόσχονται πολύ υψηλότερα ποσοστά ίασης.

Οι ερευνητές του Chicago Proton Center στις ΗΠΑ χρησιμοποιούν αυτή τη στιγμή πρωτόνια όχι μόνο στη φάση βομβαρδισμού του καρκινικού όγκου αλλά ένα στάδιο νωρίτερα, στη φάση της απεικόνισής του. Η προσπάθεια ξεκίνησε πριν έξι χρόνια από το Πανεπιστήμιο της California στη Santa Cruz με επικεφαλής τον καθηγητή Φυσικής Robert Johnson, ο οποίος αντικατέστησε τις ακτίνες Χ του αξονικού τομογράφου με πρωτόνια.

Παρόλο που τα μηχανήματα του Johnson θεωρούνται ακόμα πολύ ακριβά σαν πρωτότυπα, βρίσκονται μόνο μέσα σε ερευνητικά εργαστήρια και οι απεικονίσεις τους έχουν χαμηλότερη ανάλυση από τους τομογράφους ακτινών Χ, οι ερευνητές έχουν ήδη τη δυνατότητα να σχεδιάζουν καλύτερες θεραπείες. Αυτό το πετυχαίνουν παρακάμπτοντας την πολύπλοκη σειρά υπολογισμών και εκτιμήσεων που ακολουθούσε τη σάρωση με αξονικό τομογράφο ακτινών Χ καθώς μπορούν να σχεδιάζουν κατευθείαν την πορεία και την ενέργεια του πρωτονίου.

Οι επικριτές της ακτινοθεραπείας με χρήση πρωτονίων υποστηρίζουν ότι είναι μία δύσκολη και πανάκριβη θεραπεία λόγω των υψηλών απαιτήσεων σε μηχανήματα και χώρους – μία συνηθισμένη εγκατάσταση σε νοσοκομείο καταλαμβάνει αυτή τη στιγμή χώρο ίσο με ένα γήπεδο μπάσκετ. Επιπλέον, το κόστος της εγκατάστασης ανέρχεται σε δεκάδες εκατομμύρια ευρώ. Όπως λένε οι ερευνητές του Chicago Proton Center, είναι σαν να έχουμε αυτή τη στιγμή ένα υπερσύγχρονο αεροπλάνο και να το χρησιμοποιούμε μόνο στο έδαφος επειδή είναι ακριβά τα καύσιμα. Κύριος στόχος του Johnson και του βασικού συνεργάτη του, καθηγητή ογκολογίας Reinhard Schulte, είναι να μειώσουν δραματικά το κόστος των μηχανημάτων και της εγκατάστασης και να κάνουν τη θεραπεία αυτή φτηνή και προσβάσιμη σε όλους τους καρκινοπαθείς. Μέχρι τότε, κρατάμε το γεγονός ότι οι επιστήμονες έχουν κερδίσει ακόμα μία μάχη στο μακροχρόνιο πόλεμο κατά του καρκίνου.

ΣΧΟΛΙΑ